Mondhygiëne instructie
Basisadvies mondhygiëne
- Dagelijks 2x/dag tanden poetsen
- Gebruik de aangepaste fluoride tandpasta
- Minimaal 2 min poetsen
- Belang van systematiek (geen plaatsen overslaan, 3B’s, extra aandacht moeilijke zones)
Enkele basisregels voor een goede MHI
- Bepaal de noden van de patiënt
- Kies de juiste hulpmiddelen
- Neem plaats op ooghoogte van de patiënt
- Geef voorlichting: wat is het specifieke mondhygiëneprobleem van deze patiënt, waarom is het belangrijk hier iets aan te doen, hoe probleem oplossen...
- Leg de benodigde materialen klaar (géén tandpasta: dit beperkt het zicht)
- Laat patiënt eerst tonen hoe hij mondhygiëne handhaaft
- Geef patiënt een handspiegel tijdens je uitleg in de mond
- Benadruk systematiek
- Laat patiënt de poetsmethode opnieuw voordoen
- Stuur bij waar nodig
Tanden poetsen
Manuele tandenborstel (MTB)
Schrobmethode
- Tot leeftijd 10 jaar
- Haren loodrecht op tandvlak
- Kleine horizontale, heen en weergaande (schrob)bewegingen
- Alle vlakken = vestibulaire, linguale, palatale én occlusale vlakken
- Als ouder tanden van kind nog napoetsen
Bass-methode
- Borstelharen onder hoek van 45°in de richting van apices tegen tandvleesrand plaatsen
- Met lichte druk in horizontale richting korte heen en weer gaande (vibrerende) bewegingen maken
- Voor beter bereik vestibulaire zijden posterior: mond iets sluiten = ontspannen wangspieren = gemakkelijker om te borstelen omdat wangen 'rekbaar' zijn
- Besteed ook aandacht aan distale vlak van laatste molaar : Plaats tandenborstel enigszins dwars achter de laatste kies om zo ook het distale vlak te poetsen
- Linguale en palatale vlakken van frontelementen reinigen met tandenborstel in verticale stand : zo heb je een beter bereik van de kleine tandenboog aan de binnenzijde
Gemodificeerde Bass-methode
- Zoals de Bass-methode, maar met kleine cirkelbewegingen
- Heen-en weergaande bewegingen op occlusale vlakken
Charters methode
Omwille van de aanwezigheid van orthodontische apparatuur zijn er meer plaqueretentieplaatsen. Daarom wordt een extra poetsmoment geadviseerd aan patiënten die orthodontisch behandeld worden. Indien de patiënt manueel poetst, moet er een combinatie van de Charters-methode en de (gemodificeerde) Bass-methode aangeleerd worden. Er bestaan speciale manuele tandenborstels met een groeve ter hoogte van de borstelharen, waardoor de borstel gemakkelijker tegen het tandoppervlak te positioneren is ter hoogte van de brackets.
Positie manuele tandenborstel voor de Charters methode<ref>https://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tamop412A/2011-0032_angol/ch04.html</ref> Positie manuele tandenborstel voor de (gemodificeerde) Bass methode<ref>https://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tamop412A/2011-0032_angol/ch04.html</ref> Positie manuele tandenborstel bovenop brackets<ref>https://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tamop412A/2011-0032_angol/ch04.html</ref>
Charters methode:
Wanneer te gebruiken?
- Wordt gebruikt voor de vestibulaire vlakken bij vaste orthodontische apparatuur, brackets
- Positie borstelharen: 45°richting brackets (zowel boven als onder brackets)
- Kleine circulaire vibrerende bewegingen: met aandacht voor voldoende cervicale reiniging
- Binnenzijde frontelementen: borstel verticaal plaatsen
- Extra hulpmiddelen voor volledige reiniging
Speciale aandacht moet gaan naar het reinigen rondom de brackets d.m.v. een brede rager (voorkeur), superfloss of een soloborstel. Let erop om bij de rager niet in de richting van de gingiva in te steken, maar wel incisaalwaarts, zodat de gingiva niet beschadigd wordt.
Rondom de brackets reinigen met brede rager<ref>https://permanentretainer.com/</ref> Rondom de brackets reinigen met superfloss<ref>https://www.tankonyvtar.hu/hu/tartalom/tamop412A/2011-0032_angol/ch04.html</ref>
Ook interdentale mondhygiëne blijft belangrijk.
Folder
Hier vind je de folder van het Ivoren Kruis over manueel poetsen
Elektrische tandenborstel (ETB)
Specifieke indicaties
- Mensen met beperkte mondhygiëne, wordt leuker ervaren in vergelijking met manuele tandenborstel
- Parodontale nazorg: zeker bij patiënten die, na herhaaldelijke poetsinstructies, nog steeds een onvoldoende mondhygiëne hebben
- Kinderen:
- Om te motiveren tot betere mondhygiëne
- Vooral effectief als ouders helpen poetsen
- Patiënten bij wie poetsen met een manuele tandenborstel moeilijk gaat:
- Personen met een beperking
- Mensen met beperkte motoriek
- Mensen met beperkte mondopening
- Mensen met braakreflex
- Poetsen door derden
- Orthodontie : elektrische tandenborstel geeft een betere gebitsreiniging dan een manuele tandenborstel bij vaste apparatuur
Oscillerend-roterende ETB
- Plaats eerst tandenborstel met tandpasta op tanden om spatten van tandpasta te voorkomen
- Plaats haren van tandenborstel loodrecht tot een kleine hoek naar tandvlees op tandoppervlak
- Houd borstel enkele seconden stil op elke tand
- Borstel maakt zelf poetsbeweging, geen schrobbeweging maken
- Oefen weinig druk uit
- Beweeg borstel alleen om vorm van tand te volgen of om deze naar volgende tand te brengen
- Draai tandenborstel bij wissel van kwadrant
Sonische ETB
- Plaats eerst tandenborstel met tandpasta op tanden om spatten van tandpasta te voorkomen
- Plaats haartjes van tandenborstel in een hoek van 45°op het tandoppervlak (cfr. Bass methode)
- Plaats haartjes tot net tegen tandvleesrand
- Oefen weinig druk uit
- Houd borstel enkele seconden stil op elke tand
- Borstel maakt zelf poetsbeweging, geen schrobbeweging maken
- Beweeg borstel alleen om vorm van tand te volgen of deze naar volgende tand te brengen
- Draai tandenborstel bij wissel van het kwadrant
Folder
Hier vind je de folder van het Ivoren Kruis over elektrisch poetsen
Onderhoud tandenborstel
Leg steeds uit aan de patiënt hoe de tandenborstel & andere hulpmiddelen onderhouden moeten worden.
- Spoel de TB na gebruik af onder stromend water
- Laat drogen:
- In open lucht
- In rechtopstaande positie (haartjes boven)
- Vervangen tandenborstel
- Regel: “elk seizoen een nieuwe tandenborstel/borstelkop” , dus om de 3 maanden
- TB met indicator wanneer vervanging nodig
- Versleten TB: haartjes gaan uiteen staan, reinigt minder effectief & meer kans op poetstrauma
Interdentale reiniging
| Toepassingsgebied | ID hulpmiddel |
|---|---|
| Intacte papil | Tandenstoker Tandfloss, superfloss, brugnaald Softpick |
| Gedeeltelijke papil | Tandenstoker Tandfloss, superfloss, brugnaald Softpick IDB of rager |
| Afwezigheid papil | IDB of rager |
| Diasteem & meest distale vlak | Single-tufted borstel |
| Furcatie | Single-tufted borstel |
Interdentale borstels (IDB)
Interdentale borsteltjes (IDB) of ragers zijn synoniemen.
Indicatie:
- Bij gedeeltelijk intacte of afwezige interdentale papil
- Bij grote interdentale ruimtes
Voorlichting:
- Heeft meeste raakoppervlak van alle interdentale hulpmiddelen
- Beschikbaar in vele groottes en diktes
- Kleurcodes maten niet hetzelfde voor verschillende merken
- Ook verkrijgbaar met kunststof handvat voor meer grip
- Let op dat metalen draad de approximale vlakken niet raakt
- Kan, na afspoelen met water en droog bewaren, meermaals gebruikt worden (tot haartjes niet meer recht staan)
Instructie:
Voorbereiden:
- Houd rager tussen duim en wijsvinger
Uitvoeren:
- Plaats de rager loodrecht op tandenrij
- Steun af met ringvinger op naastgelegen elementen of kaak
- Zorg voor voldoende weerstand voor wrijving approximale vlak
- Heen- en weergaande beweging maken
- X-vorm maken om het raakoppervlak te vergroten
- Herhaal dit voor alle interdentale ruimtes
- Systematiek om geen plaatsen over te slaan
Afronden:
- Spoel rager af onder water en droog deze af
Softpicks
Bestand:Softp.jpg Indicatie:
- Alternatief voor ragers
- Gedeeltelijk intacte of afwezige interdentale papil
Voorlichting:
- Vervaardigd uit rubber
Voordelen:
- Gemakkelijk in gebruik
- Flexibel
- Evt. fluoride geïmpregneerd
Nadelen:
- Minder effectief dan stokers of ragers
- Kostprijs
- ‘Haartjes’ brokkelen af tijdens gebruik
- Eenmalig gebruik
Voorbereiden:
- Houd softpick tussen duim en wijsvinger
Uitvoeren:
- Plaats de softpickloodrecht op tandenrij
- Steun af met ringvinger op naastgelegen elementen of kaak
- Zorg voor voldoende weerstand voor wrijving approximale vlak
- Heen-en weergaande beweging maken
- X-vorm maken om het raakoppervlak te vergroten
- Herhaal dit voor alle interdentale ruimtes
- Systematiek om geen plaatsen over te slaan
Afronden:
- Weg te gooien na gebruik
Tandenstokers
Indicatie:
- Intacte of gedeeltelijk intacte interdentale papil
Voorlichting:
- Vervaardigd van zacht hout en driehoekig van vorm, net zoals interdentale ruimte
- Platte kant tegen tandvlees houden
- 1 keer te gebruiken voor hele gebit, daarna weggooien
- Evt. mond beetje sluiten om posterior minder spanning in wangen te hebben
- Afsteuning ringvinger voor controle
Instructie:
Voorbereiden:
- Maak punt stoker even nat in mond om hout zachter te maken (breekt minder snel)
Uitvoeren:
- Houd stoker tussen duim en wijsvinger
- Steun met ringvinger af op naastgelegen elementen of kaak
- Plaats stoker loodrecht op tandenrij in de interdentale ruimte met platte kant tegen tandvlees
- Voel voldoende weerstand om approximale vlakken te reinigen
- Trek stoker iets terug en duw deze opnieuw stevig interdentaal
- Herhaal dit enkele keren
- Maak een X-beweging om meer raakoppervlak approximaal te bereiken
- Ga naar volgende interdentale ruimte
- Herhaal bovenstaande voor volgende interdentale ruimte
- Systematiek om geen plaatsen over te slaan
Afronden:
- 1 keer te gebruiken voor hele gebit, daarna weggooien
Flosdraad
Indicatie:
- Kleine interdentale ruimtes met intacte papil
- Ter preventie van cariës op approximale vlakken
Voorlichting
- = enige interdentale hulpmiddel dat door contactpunt kan gehaald worden
- Kan plaque tot 3 mm onder gingiva verwijderen
- Goed flossen vergt veel oefening en veel meer tijd
- Moeilijke techniek, vergt vaardigheid
- Extra toevoeging fluoride in waslaagje
Instructie:
Voorbereiden:
- Stuk floss van ongeveer 30-40 cm lang (lengte onderarm)
- Wikkel uiteinden rond beide middelvingers
- Stuur met wijsvinger en duim
- Trek 3 cm draad strak tussenvingers
Uitvoeren:
- Haal floss met zagende beweging door het contactpunt heen
- Maak altijd contact met volledige contour van beide approximale vlakken door floss strak aan te trekken
- Ga tot 3 mm onder gingiva (geen pijn)
- Breng floss met zagende beweging over contactpunt
- Neem nieuw deel floss voor volgende interdentale ruimte
- Systematiek om geen plaatsen over te slaan
Afronden:
- flosdraad weggooien
Superfloss/brugnaald
Bij bruggen of orthodontische retentiedraad kan floss NIET over contactpunt heen.
Bestand:Superfloss.jpgBestand:Brugnaald.jpg
- Superfloss= floss met extra stevig stuk om tussen tanden te geraken bij orthodontie of onder brug te reinigen
- Brugnaald = hulpmiddel om floss onder contactpunt door interdentaal in te brengen
Techniek = identiek aan floss
Single tufted borstel
Bestand:St1.jpg Bestand:St2.jpg Bestand:St3.jpg
Indicatie:
- Bij orthodontische apparatuur
- Toegankelijke furcaties
- Diastemen
- Crowding
- Distaal van de achterste molaar
- Rondom implantaten
- Bij kroon-en brugwerk
Voorlichting:
- Bezit slechts 1 klein bundeltje haren op lang handvat
- Biedt uitkomst in lastige situaties waar normale tandenborstel niet optimaal kan reinigen
- Niet veel druk nodig, geen beschadiging gingiva
- Te vervangen na 3 maanden (tenzij haartjes reeds eerder krom staan)
Instructie:
Voorbereiden:
- Houd de single-tufted borstel in de pengreep vast
Uitvoeren:
- Plaats de top van de haren tegen de gingivarand
- Maak korte ronde bewegingen in mesiale en distale richting
- Langzaam ronddraaiende bewegingen maken over tandoppervlak
- Systematiek om geen plaatsen over te slaan
Afronden:
- Spoel de bostel af onder de kraan. Laat borstel opstaand drogen tot volgend gebruik
Tongreiniging
Het reinigen van de tong:
- Vermindert het aantal vluchtige zwavelverbindingen
- Beïnvloedt drempelwaarden voor smaakgewaarwording
- Kan gebeuren door middel van tandenborstel, tongborstel of -schraper
- Zeker aan te raden bij patiënten met slechte adem of met een aangeslagen tong
Voorbereiden:
- Steek de tong zo ver mogelijk uit de mond
- Houd evt het puntje van de tong vast met een gaasje
- Plaats de tongschraper/borstel helemaal achteraan op de tong
Uitvoeren:
- Zorg voor voldoende kracht
- Trek de tongschraper langzaam naar voren
- Spoel de tongschraper af onder de kraan
- Herhaal het schrapen van de tong een vijftal keer
richting van de trekbeweging bij het tongschrapen
Afronden:
- Spoel de tongschraper af onder de kraan en bewaar deze droog
- Spoel je mond goed na met water
Advies om kokhalsneigingen te voorkomen:
- Adem goed door de neus
- Bij voorkeur ‘s avonds gebruiken: minder neiging tot kokhalzen
Reiniging en onderhoudsadvies gebitsprothese
Algemeen advies:
- Slaap zonder gebitsprothese
- Dit zorgt voor beter herstel van het tandvlees 's nachts
- Dit voorkomt onnodige druk van de prothese op het tandvlees
Als de gebitsprothese niet in de mond zit: bewaar deze DROOG in een bakje, ‘s morgens afspoelen en nat in de mond terug plaatsen.
De gebitsprothese ‘s nachts in een glas water bewaren leidt tot bacteriegroei en is dus ten stelligste af te raden.
Gebitsprothese reinigen:
- Reinig de gebitsprothese na iedere maaltijd met een speciale protheseborstel en gebruik water en zachte zeep
- Gebruik GEEN tandpasta = te abrasief
- Reinig ook weke weefsels/slijmvlies onder prothese (kaak, gehemelte, tong en de overgang van de kaak naar de wangen) met de gewone tandenborstel
- Chemische reiniging (tabletten) van de prothese is niet nodig mits goede mechanische reiniging
In dit filmpje over het reinigen van de gebitsprothese wordt getoond hoe je de prothese reinigt. Opgelet: het is best om wat water in de lavabo te doen of om een handdoek in de lavabo te leggen, zodat de prothese niet op een hard oppervlak kan vallen tijdens het poetsen.
Bestand:Prothese reinigen.JPG <ref>https://gezondemond.be/ouderen/hoe-reinig-je-je-gebitsprothese/</ref>
Zie ook de website van gezonde mond voor meer informatie
Nuttige folders
Voor meer informatie en folders over mondhygiëne-adviezen, zie ook de folders van het Ivoren kruis
Referenties
<references/>