DPSI
Wat is de DPSI?
De DPSI (Dutch Periodontal Screening Index) is een parodontale screening waarbij je wandelend per sextant tot op de bodem van de pocket gaat sonderen om de parodontale conditie te bepalen (parodontale ontsteking en aanhechtingsverlies).
Ontsteking:
- BoP (>10%)
- PD ≥ 4mm
Aanhechtingsverlies:
- PD + recessie
- botverlies gemeten op RX
De DPSI geeft aan hoe het verdere behandeltraject kan verlopen. De diagnose zal duidelijk worden tijdens het traject.
DPSI 0, 1, 2: gezond intact parodontium/gingivitis DPSI 3-, 3+, 4: gingivitis/parodontitis/gereduceerd gezond parodontium
Bij wie en wanneer voer je een DPSI uit?
De aanwezigheid van een DPSI-score in het patiëntendossier is een wettelijke verplichting alvorens de mondhygiënist tandsteen mag verwijderen. Afhankelijk van de DPSI-score, is het verwijderen van tandsteen een handeling die de mondhygiënist op voorschrift van de tandarts mag uitvoeren (DPSI 1, 2, 3-) of een toevertrouwde handeling (DPSI 3+, 4) waarbij nabije aanwezigheid van de tandarts vereist is. Voor je start met het verwijderen van tandsteen moet de DPSI genomen zijn (eventueel in 1 van de vorige zittijden) én moet het voorschrift voor tandsteenverwijdering genoteerd staan in het dossier. De DPSI is hierbij niet ouder dan 1 jaar.
Je voert zeker een DPSI uit:
- Bij intake van een nieuwe patiënt
- Bij elk periodiek MO
Vanuit de mutualiteiten is hiervoor één maal per kalenderjaar terugbetaling voorzien in de nomenclatuur van de tandarts bij patiënten vanaf 15 jaar. De DPSI wordt meestal samen met het jaarlijks mondonderzoek uitgevoerd. Indien de DPSI geattesteerd wordt, dient er steeds een duidelijke mondelinge toelichting gegeven te worden aan de patiënt waarom de DPSI uitgevoerd wordt, welke DPSI-score de patiënt heeft en wat de gevolgen hiervan zijn. Dit doe je aan de hand van een patiëntenfolder.
Benodigde materialen
CSA:
- Set mondonderzoek (spiegel en pocketsonde)
Supervisorenlokaal:
- informatiekaart DPSI patiënt
Uitleg & informed consent
- Steeds uitleg geven aan patiënt vooraleer je begint:
- Leg uit wat je gaat doen (toon instrument aan patiënt)
- Leg uit waaróm je de DPSI uitvoert. Zeg dus NIET : “we moeten bij iedere controle…”. Maar wel: “in het belang van de gezondheid van het tandvlees en uw algemene gezondheid ga ik nu rond de tand de gezondheid van uw tandvlees opmeten. Ik gebruik hiervoor dit instrumentje… (toon & leg uit wat je precies doet).”
Om de DPSI-score aan de patiënt te verduidelijken, kan je gebruik maken van de informatieve kaart (beschikbaar in het supervisorenlokaal). De informatiekaart voor de patiënt vind je ook hieronder.
Bestand:DPSI012.jpg Bestand:DPSI34.jpg
Hoe voer je de DPSI uit?
1. Algemeen: let op infectiepreventie & ergonomie
- beschermbril behandelaar en patiënt...
- stoel behandelaar – stoel patiënt – uurpositie – draaien hoofd patiënt - operatielamp
- gemodificeerde pengreep, afsteuning...
2.Screening van alle tanden (met uitz. van de WHT en implantaten) met als parameters: pocketdiepte, bloeding, tandsteen en/of overhangende restauraties, recessies boven verdiepte pocket
Opm.: bij patiënten van 12-18 jaar: enkel de 1ste molaren en alle incisieven omdat
- de tweede molaren tijdens de eruptiefase verdiepte pockets kunnen vertonen, die voor een vals-positieve score kunnen zorgen (pseudopockets: geen aanhechtingsverlies)
- onwaarschijnlijk om bij <18 jaar diepe pockets met aanhechtingsverlies te vinden wanneer de eerste molaren en/of incisieven niet zijn aangedaan bij deze leeftijdscategorie
Sonderen per sextant
Wandelbeweging
- Volledig pocket van de tand afwandelen: vertikale bewegingen (tot op de bodem) + horizontale beweging (1-2 mm)
- Zonder de sonde uit pocket halen bij iedere vertikale beweging
- Door lichte druk te zetten (25 gram) op de pocketsonde
Systematiek: steeds van distaal naar mesiaal
- meet per sextant:
- posterior: van meest distale tand naar meest mesiale tand
- anterior: van hoektand naar hoektand
- eerst alle vestibulaire zijdes, dan alle orale zijdes
- vertrek bij elke tand vanuit DV/DO hoeklijn van de tand → distaal → mesiaal
Richting en adaptatie
- pocketsonde steeds parallel met wortelas en in contact met worteloppervlak houden
- proximale vlakken:
- sonderen onder contactpunt: zowel vanuit vestibulair als vanuit oraal
- kantel pocketsonde + duw zachtjes + werkeinde maximaal in contact met tand
Aflezen pocketdiepte per sextant
- per volledige mm, afronden tot de volgende volledige mm
- gebruik de mondspiegel voor het aflezen van de pocketdiepte (zoals o.a. aan de orale zijde en vestibulair in de posterieure zone
- Bepaal aan de hand van de pocketdiepte en de andere parameters (bloeding, TS/overhangende vullingen, recessie) de overeenkomstige DPSI-score. Scoor per sextant de diepste pocket en koppel daaraan de DPSI-score; de uiteindelijke DPSI-score is hoogste score van alle sextanten.
- Score aan patiënt meedelen & voorlichting geven aan patiënt afhankelijk van de DPSI-score
- Bijkomende onderzoeken uitvoeren indien nodig & behandelbehoefte bepalen
Bijkomende onderzoeken, behandeling & nazorg afhankelijk van de DPSI-score
Paro (preventie) traject per DPSI-score
| DPSI 0 | DPSI 1 | DPSI 2 |
| Visuele inspectie Kleuring & plaque-index |
Visuele inspectie Gingivitis index Kleuring + plaque-index (enkel bij Gi > 0,3, tenzij bij rokers: dan altijd) |
Visuele inspectie Gingivitis index Kleuring + plaque-index (enkel bij Gi > 0,3, tenzij bij rokers: dan altijd) |
| Parodontale preventie Polijsten (géén US) Voorlichting MH zelfzorg bijsturen indien nodig |
Parodontale preventie Polijsten (géén US) Voorlichting MH zelfzorg bijsturen indien nodig |
Parodontale preventie Supragingivale verwijdering TS Polijste Voorlichting MH zelfzorg bijsturen indien nodig |
| PMO | PMO bij goede zelfzorg Recall na 6w bij onvold MH zelfzorg (co Gi/Pi) |
PMO bij goede zelfzorg Recall na 6w bij onvold MH zelfzorg (co Gi/Pi) |
| DPSI 3- | DPSI 3+ | DPSI 4 |
| Parodontaal onderzoek Visuele inspectie Pocketstatus Verticale BW |
Parodontaal onderzoek Visuele inspectie Parostatus Verticale BW |
Parodontaal onderzoek Visuele inspectie Parostatus RX-status |
| Initiële parodontale behandeling Supra- en subgingivaal TS verwijderen Polijsten Voorlichting MHI | ||
| Tussentijdse beoordeling na 6w Visuele inspectie FMPS Bijsturen MH zelfzorg zo nodig Verwijderen van (rest) TS & plaque | ||
| Herbeoordeling na 3m Update anamnese (risicofactoren!) Pocketstatus (DPSI 3-) (alle PD meten, enkel aanduiden PD ≥ 4mm, BoP inkleuren) OF Parostatus (DPSI 3+/4) (alle PD meten, enkel aanduiden PD ≥ 4mm, BoP inkleuren, aanduiden problemen van recessie, furcatie, mobiliteit) Evaluatie MH zelfzorg Resultaat met patiënt bespreken | ||
| Preventietraject indien PD < 5mm Parotraject indien PD ≥ 5mm Informed consent! | ||
| Nazorg na 3-6m (gedurende 1j) Tijdsinterval afh. van risiconiveau en dit gedurende 1 jaar Update anamnese (o.a. modificeerbare risicofactoren: diabetes, roken, stress) | ||
| Evaluatie Pocketstatus of parostatus alle PD meten, enkel noteren PD ≥ 4mm, BoP inkleuren Evaluatie MH zelfzorg + evt. bijsturing en voorlichting Zo nodig aanvullend onderzoek (RX, ...) Bespreken van het resultaat met patiënt | ||
| Preventietraject Indien PD < 5mm Indien PD ≥5mm zonder bloeding Nieuwe paro-status 1x/2jaar Nieuwe RX-status: 1x/5jaar Parotraject | ||
Hoe noteer je de DPSI in het dossier?
Noteer alle 6 scores in de opvolgnota, vb:
1/2/1 (dit zijn de 3 scores in de bovenkaak) 1/2/1 (dit zijn de 3 scores in de onderkaak)
Bepaling parodontaal risiconiveau
Op deze link naar perio-tools.com kan je het parodontaal risiconiveau van de patiënt inschatten. Deze tool helpt je ook om te bepalen hoe snel de patiënt terug op recall moet komen. Ook de instructies vind je op deze website terug.
Zie ook de theorie- en vaardigheidslessen van Preventieve mondzorg & Parodontologie deel 1 & 2.