Beoordeling mondhygiëne en parodontale gezondheid

Indices

Indices worden uitgevoerd op de Ramfjörd elementen (16, 21, 24, 36, 41, 44).

• Indien 1 Ramfjörd element afwezig is, neem je het gelijkwaardig buurelement ( (16 → 17, 21 → 11, 24 → 25, 36 → 37 etc.)​ en noteer je dit op het document.
• Indien ≥2 Ramfjörd elementen afwezig zijn, kies je voor een score i.p.v. een index.

Er zijn 2 soorten indices die hier besproken worden: de plaque index en de gingivitis index.

Plaque index

D.m.v. de plaque-index krijg je een indruk van de mondhygiëne van de patiënt. Met de plaque index van de Gi/Pi (afgekort Pi) wordt de gemodificeerde Navy plaque index bedoeld (zie Gi/Pi hieronder). Indien een kleuring niet aangewezen of wenselijk is, kan als alternatief ook de plaque index volgens Silness & Loë gebruikt worden.

Plaque index volgens Silness & Loë

Plaque index volgens Silness & Loë
Beoordeling	mondhygiëne
Indicatie	Indien geen kleuring mogelijk Bij elke DPSI (enkel op de Ramfjord elementen of op alle tanden)
Uitvoering	Hoe inschatten van de dikte van de plaque langs de gingivale rand door met een pocket sonde over de tand te strijken t.h.v. de aanliggende gingiva Systematiek 1. doorkruis eerst de afwezige tanden 2. vul de score in per tand op 4 plaatsen (M, D, V, L)
Score	Bestand:SL1.jpgBestand:SL2.jpg 0 = tand droogblazen, geen zichtbare plaque, de sonde is plaquevrij 1 = tand droogblazen, geen zichtbare plaque, maar er zit plaque aan sonde 2 = dunne tot matige plaque-accumulatie zichtbaar t.h.v. gingiva (geen sonde nodig) 3 = zware plaque-accumulatie t.h.v gingivarand en interdentaal (geen sonde nodig)
Berekening	Bestand:SLber.jpg
Interpretatie	0 = zeer goede MH 0,1 - 0,9 = goede MH 1,0 - 1,9 = voldoende MH 2,0 - 3,0 = slechte MH
Document KWS	Bestand:Silness&Loë.pdf KWS: score in opvolgnota noteren + document inscannen

Hieronder vind je het invulformulier voor de plaque index volgens Silness & Loë.

Gingivitis index

D.m.v. de Gi krijg je een indruk van de gezondheid van de gingiva. Met de gingivitis index van de Gi/Pi(afgekort Gi) wordt de sulcus bleeding index van Mühleman en Son bedoeld.

Gi/Pi

De verhouding van de scores is een constante en zegt iets over de vatbaarheid van de patiënt voor gingivitis.

• Gi/Pi = 0.5: dit is een normale verhouding.
• Gi/Pi >0.5: dit wil zeggen dat er een hoge vatbaarheid is voor gingivitis. Doorgaans hebben deze patiënten een slechte MH, maar hebben ze nu extra goed gepoetst.
• Gi/Pi <0.5: dit wil zeggen dat er een lage vatbaarheid is voor gingivitis. Doorgaans hebben deze patiënten een goede MH, maar hebben ze nu slecht gepoetst. Ook bij rokers komt een lagere score voor, omdat zij minder bloeding ervaren.

Gingivitis index en plaque index
Beoordeling	Gingivitis index mate van ontsteking gingivale rand	Navy plaque index mondhygiëne
Indicatie	DPSI 1 - 2	DPSI 0 - 1 - 2 behalve bij zeer cariësgevoelige patiënt → FMPS Gi > 0.3 ALTIJD bij rokers/kinderen tot 15j/voor & tijdens orthodontie
Uitvoering	Hoe 1. eerst visuele inspectie van gingiva (roodheid en zwelling)​ 2. dan parallel sonderen met trekbeweging (witte gingiva):​ van distaal naar mesiaal → bloeding scoren na 20 sec Systematiek 1. BK V sonderen van de 3 tanden ​ 2. BK P sonderen van de 3 tanden​ 3. OK V sonderen van de 3 tanden​ 4. OK L sonderen van de 3 tanden	Hoe visualisatie van de plaque met kleuring van alle tanden​ Systematiek 1. BK: V van li naar re aflezen​ 2. BK: P van re naar li​ 3. OK: V van li naar re​ 4. BK: L van re naar li
Score	Bestand:Gi1.jpg 0 = geen bloeding​ 1 = bloeding​ 2 = bloeding + roodheid​ 3 = bloeding + roodheid + verkleuring​ 4 = bloeding + roodheid + sterke zwelling​ 5 = spontane bloeding + roodheid + sterke zwelling, soms zelfs ulceraties​ indien geen bloeding, maar wel andere symptomen: score 0	Bestand:Pi1.jpgBestand:Pi2.jpg 0 = geen plaque​​ 1 = plaque, niet contact met gingiva​​ 2 = plaque strikt vestibulair/oraal in contact met gingiva​​ 3 = plaque approximaal in contact met gingiva​
Berekening	Bestand:Giber.jpg	Bestand:Piber.jpg
Interpretatie	Gi ≤ 0,3 = gezonde gingiva (enkel Pi nodig bij rokers)​ Gi > 0,3 = gingivitis (Pi nodig)​	Pi ≤ 0,6 = goede mondhygiëne​ Pi > 0,6 = onvoldoende mondhygiëne ​
Document KWS	Document: Gi/Pi UCLL​ KWS: score in opvolgnota noteren(document niet inscannen)	Document: Gi/Pi UCLL​ KWS: score in opvolgnota noteren(document niet inscannen)

Hieronder vind je het invulformulier van de GiPi.

Bestand:GiPi.pdf

Scores

Scores worden uitgevoerd op alle elementen. Er zijn 2 soorten scores voor de beoordeling van de mondhygiëne en parodontale gezondheid: de plaque score en de gingivitisscore.

FMPS & FMBS

FMBS staat voor full mouth bleeding score en FMPS staat voor full mouth plaque score.

Bestand:FMPS.pdf

Full mouth bleeding score & full mouth plaque score
Beoordeling	FMBS mate van ontsteking epitheliale aanhechting	FMPS mondhygiëne
Indicatie	Vanaf DPSI 3- Bij DPSI 1-2 indien ≥ 2 Ramfjörd elementen ontbreken	Vanaf DPSI 3- Bij DPSI 0-1-2 indien ≥ 2 Ramfjörd elementen ontbreken Bij zeer cariësgevoelige patiënten
Uitvoering	Hoe parallel sonderen tot op bodem van de pocket van distaal naar mesiaal Systematiek 1. BK Q1 V: van distaal naar mesiaal 2. BK Q2 V: van distaal naar mesiaal 3. BK Q2 P: van distaal naar mesiaal 4. BK Q1 P: van distaal naar mesiaal analoog voor OK	Hoe visualisatie van de plaque met kleuring van alle tanden Systematiek 0. doorkruis eerst de afwezige tanden 1. BK: V van li naar re aflezen 2. BK: P van re naar li 3. OK: V van li naar re 4. BK: L van re naar li
Score	Bestand:FMBS1.jpg 0 = geen bloeding​ 1 = wel bloeding​	Bestand:FMPS1.jpg 0 = geen plaque 1= plaque in contact met gingivarand
Berekening	Bestand:FMBSber.jpg	Bestand:FMPSber.jpg
Interpretatie	FMBS < 15% = goed FMBS 15-25% = aanvaardbaar FMBS > 25% = slecht	FMPS < 15% = goede MH FMPS 15-25% = matige MH FMPS> 25% = onvoldoende MH
Document KWS	Document: pocket status UCLL /paro status UZ KWS: score in opvolgnota noteren + document inscannen	Document: plaque status UCLL /pocket status UCLL /paro status UZ KWS: score in opvolgnota noteren + document inscannen

Plaquekleuring

Plaquekleuring is nodig voor het bepalen van de plaquescore en de plaque-index​. Voor de plaquekleuring zijn er in UZ Leuven GUM RedCote kleurtabletjes aanwezig. Standaard neem je 2 kleurtabletten.

• Gebruik slechts 1 tablet indien restauraties/randen op zichtbare plaatsen in front
• ​GEEN PLAQUEKLEURING BIJ ACTIEVE WITTE VLEK LAESIES.

Alvorens je een plaquekleuring uitvoert, zorg je steeds voor een informed consent. De plaquekleuring kleurt namelijk ook de lippen en tong rood.​

Bepaal eerst de Gi of FMBS, en voer dan pas de kleuring uit.​

​INDIEN GEEN KLEURING MOGELIJK dan kan je de plaque index bepalen volgens Silness & Loë. Deze index is toepasbaar zowel op de Ramfjord elementen, als op alle tanden​

Benodigde materialen

Bestand:Plaqueverklikker.jpg

plaqueverklikkertabletjes

• 1 of 2 kleurtabletten (in UZ Leuven wordt gebruik gemaakt van GUM Red-Cote)
• pocketsonde ​
• mondspiegel
• handspiegel
• polijstpasta (Acclean of CleanPolish)
• polijstcup
• blauw hoekstuk​
• in te vullen document​
• (meerkleuren)pen

Neem een 1 of 2 tabletjes GUM® Red-Cote® plakverklikker en laat patiënt kauwen gedurende 30 seconden en de kleurstof met de tong over de tanden verdelen, zonder door te slikken. Laat patiënt nadien 1 keer kort spoelen.

Werkwijze

Werkt steeds met respect voor ergonomie en infectie-preventie​. Opgelet: voor kledij, uitrusting → vlekken!​

• Informed consent​
• Laat patiënt 1 of 2 tabletten fijnkauwen tot deze zijn opgelost in het speeksel.
• Vraag om het speeksel gedurende 30 sec tussen de tanden te laten circuleren en het speeksel over de tanden te verdelen met behulp van de tong
• Laat patiënt 1x spoelen met water
• Gebruik deze kleuring voor de plaque-index/score​
• Toon het resultaat in de spiegel aan patiënt en geef indien nodig een MHI​
• Verwijder de achtergebleven kleurstof (en dus plaque) door te polijsten (enkel indien negatieve COVID-test)​

Pocketstatus

Hieronder vind je het invulformulier van de pocketstatus.

Bestand:Pocketstatus.pdf

Parodontiumstatus

In UZ worden 2 manieren gebruikt om de parostatus in te vullen: digitaal of op papier. Digitaal verdient de voorkeur, hoewel de papieren versie het voordeel heeft dat je (bijvoorbeeld bij starten met noteren in een fout kwadrant) gemakkelijker opnieuw kan beginnen zonder alle pockets opnieuw te moeten meten.

Digitale parostatus in KWS Parostatus op papier

Op de parostatus scoor je:

• plaque: je geeft per tand 3 scores in vestibulair en 3 cijfers oraal (analoog aan plaque-status)
• pocketdiepte (PD) en bloeden bij sonderen (BoP)
  • Bij de initiële opname van de parodontiumstatus: alle PD invullen + BoP
  • Tijdens het verdere traject:
    • enkel de waarden noteren waar PD ≥ 4mm
    • inkleuren van BoP Bestand:Parostatus2.jpg
• mobiliteit
  • Scores:
    • Graad 0 = fysiologische beweeglijkheid
    • Graad 1 = mobiliteit in horizontale richting tot 1 mm
    • Graad 2 = mobiliteit in horizontale richting 1-2 mm
    • Graad 3 = mobiliteit in horizontale richting > 2mm en /of in verticale richting
  • Hoe: duw met het heft-uiteinde van 2 instrumenten (bv. pocketsonde en mondspiegel) op 2 tegenovergestelde tandvlakken
  • Systematiek: per kwadrant
• furcatie
  • Scores:
    • Graad 0= geen voelbare furcatie
    • Graad I = voelbare furcatie
    • Graad II = toegankelijke furcatie
    • Graad III = doorgankelijke furcatie
  • Hoe:
    • breng de Nabers sonde in de richting van de furcatie-ingang totdat deze stuit op een verende weerstand
    • houd de tip van de sonde steeds in contact met het tandoppervlak
    • tast de furcatie af met licht horizontale bewegingen
  • Waar sonderen?
    • BK
      • 16-26 : V furcatie : sonderen vanuit vestibulair; M furcatie: sonderen vanuit palataal; D furcatie: sonderen vanuit vestibulair en palataal
      • alle andere PM en molaren: M en D furcatie vanuit V en P
    • OK
      • V furcatie vanuit vestibulair
      • L furcatie vanuit linguaal
  • Systematiek: per kwadrant